SWOT là gì? Giải mã mô hình phân tích kinh doanh dành cho doanh nghiệp

SWOT là gì
Giải mã mô hình SWOT dành cho doanh nghiệp

SWOT được đánh giá là một công cụ phân tích chiến lược đa dụng và hiệu quả trong nhiều lĩnh vực kinh doanh. SWOT hỗ trợ doanh nghiệp phân tích một cách chi tiết các yếu tố nội bộ và bên ngoài, từ đó cải thiện và tối ưu hóa các hoạt động kinh doanh. Cùng Blog TopCV tìm hiểu SWOT là gì và mô hình này được áp dụng như thế nào trong doanh nghiệp nhé!

SWOT là gì? Mô hình SWOT ứng dụng trong lĩnh vực nào?

SWOT là gì?

SWOT là cách viết tắt của 4 từ trong Tiếng Anh: Strengths (Thế mạnh), Weaknesses (Điểm yếu), Opportunities (Cơ hội) và Threats (Thách thức). Đây là tên gọi của mô hình phân tích kinh doanh rất nổi tiếng và có thể áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp. Mô hình SWOT còn có tên gọi khác là ma trận SWOT.

Mô hình SWOT
Mô hình SWOT có thể được áp dụng trong tất cả các doanh nghiệp

Ma trận SWOT được coi là giải pháp hiệu quả giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực để phát triển theo một định hướng cụ thể và hiệu quả, xây dựng nền tảng vững chắc, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Trong mô hình này, Strengths (Thế mạnh) và Weaknesses (Điểm yếu) được xem là hai yếu tố nội bộ trong doanh nghiệp. Đây là những yếu tố mà doanh nghiệp có thể thay đổi một cách chủ quan, biểu hiện cụ thể có thể kể đến như: Vị trí địa lý, đặc điểm, danh tiếng, v.vv..

Trong khi đó, Opportunities (Cơ hội) và Threats (Rủi ro) được xem là hai yếu tố bên ngoài, bao gồm: Đối thủ, nguồn cung và giá thị trường. Khác với các yếu tố nội bộ doanh nghiệp, đây là các yếu tố mà doanh nghiệp không thể hoàn toàn kiểm soát được.

Thông qua mô hình SWOT, doanh nghiệp sẽ nhận định chính xác điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của mình, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp để tăng cường thế mạnh, khắc phục điểm yếu, tận dụng cơ hội và đối phó với các thách thức.

Kỹ thuật phân tích SWOT

Trong nhiều doanh nghiệp, kỹ thuật phân tích SWOT được xem là giải pháp bước đầu trong quy trình xây dựng chiến lược sản xuất kinh doanh. Kỹ thuật phân tích SWOT là kỹ thuật phân tích 4 yếu tố nội bộ và bên ngoài, bao gồm: Strengths, Weaknesses, Opportunities và Threats.

Trong đó:

  • Strengths (Thế mạnh): Lợi thế của doanh nghiệp khi cạnh tranh với các đối thủ khác. Lợi thế này đến từ đặc điểm nội tại của doanh nghiệp hoặc các dự án mà doanh nghiệp đang triển khai.
  • Weaknesses (Điểm yếu): Là thế yếu khi doanh nghiệp cạnh tranh với những đối thủ khác trên thị trường. Thế yếu này cũng có thể xuất phát từ chính đặc điểm nội tại và các dự án của doanh nghiệp.
  • Opportunities (Cơ hội): Được hiểu là các yếu tố giúp doanh nghiệp giành được lợi thế trên thương trường.
  • Threats (Thách thức): Được hiểu là các yếu tố có tác động tiêu cực đến lợi thế của doanh nghiệp.

>> Xem thêm: Chiến lược là gì? 4 bước lập chiến lược kinh doanh thành công

Các yếu tố trong mô hình SWOT
SWOT đề cập đến 4 yếu tố doanh nghiệp cần quan tâm khi bắt đầu một dự án

Phân tích SWOT được coi là nhiệm vụ bắt buộc khi phân tích một dự án đầu tư hoặc kế hoạch cho dự án. Kỹ thuật này có thể được sử dụng bởi cả tổ chức và cá nhân, nhằm xác định chính xác các yếu tố chủ quan và khách quan có thể tác động trực tiếp đến thành công của dự án.

Từ kết quả phân tích SWOT, cá nhân hoặc doanh nghiệp sẽ có đủ cơ sở để đặt ra mục tiêu, đánh giá tính khả thi và hoàn thành mục tiêu đó nếu khả thi. Ngược lại, cá nhân hoặc doanh nghiệp sẽ phải thực hiện lại quá trình phân tích SWOT và thay đổi mục tiêu.

Tổng kết lại, mô hình SWOT có thể được áp dụng trong những trường hợp sau đây:

  • Phân tích điểm mạnh và điểm yếu, từ đó xây dựng giải pháp phát triển thế mạnh, hạn chế hoặc loại bỏ điểm yếu.
  • Brainstorm ý tưởng cho dự án.
  • Xây dựng kế hoạch chiến lược.
  • Đưa ra những quyết định quan trọng.
  • Giải quyết nhiều vấn đề trong doanh nghiệp, như: Cơ cấu tổ chức, nguồn lực nhân sự, nguồn lực tài chính, v.vv..

Phân tích ưu và hạn chế của mô hình SWOT

Như vậy, trong phần trước chúng ta đã tìm hiểu SWOT là gì, kỹ thuật phân tích SWOT và những trường hợp có thể áp dụng mô hình SWOT. Trong phần này, để hiểu rõ hơn về mô hình SWOT, chúng ta sẽ tiếp tục phân tích những ưu điểm và hạn chế của mô hình này.

Những ưu điểm của mô hình SWOT

Mô hình SWOT được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong kinh doanh bởi những ưu điểm sau đây:

  • Vừa hiệu quả vừa tiết kiệm chi phí: Đây có lẽ là 2 ưu điểm lớn nhất của mô hình SWOT. Kỹ thuật phân tích SWOT có thể được thực hiện mà hầu như không tốn bất kỳ khoản chi phí nào đáng kể nhưng độ hiệu quả rất đáng được ghi nhận.
  • Định hướng chiến lược: Như chúng ta đã biết, thông qua mô hình SWOT, doanh nghiệp có thể xác định được thế mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Dựa trên góc nhìn tổng quan, doanh nghiệp tiếp tục xác định mục tiêu chiến lược và hướng đi phù hợp nhất.
  • Tối ưu hóa các nguồn lực: Từ kết quả phân tích SWOT, doanh nghiệp có chiến lược phù hợp tập trung phát triển điểm mạnh, hạn chế hoặc loại bỏ điểm yếu. Đây là cơ sở để sử dụng và tối ưu hóa các nguồn lực trong doanh nghiệp.
  • Tăng cường tính đột phá thông qua những ý tưởng mới: Trên cơ sở phân tích 4 khía cạnh thế mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, doanh nghiệp có thể nắm bắt được cơ hội mới và đưa ra các ý tưởng sáng tạo. Mô hình SWOT cũng có tác dụng thúc đẩy lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp và giảm thiểu tác động từ những thách thức bên ngoài.
Tác dụng của mô hình SWOT
SWOT giúp doanh nghiệp xác định mục tiêu chiến lược và hướng đi phù hợp

Một số hạn chế của mô hình SWOT

Mặc dù mô hình SWOT được đánh giá là một công cụ hữu ích để phân tích chiến lược kinh doanh, tuy nhiên mô hình này cũng tồn tại một số nhược điểm cần được lưu ý như sau:

  • Không đưa ra được kết quả phân tích chuyên sâu: Do cách phân tích SWOT khá đơn giản nên có thể kết quả sẽ không phản ánh đầy đủ các khía cạnh. Hơn nữa, việc phân tích SWOT chỉ nhằm mục đích chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho dự án mà không có tính phản biện, do đó kết quả đưa ra sẽ không phải là kết quả hoàn hảo nhất.
  • Cần kết hợp thêm nhiều nghiên cứu khác: Điều này là rất dễ hiểu bởi SWOT sẽ chỉ giúp bạn vẽ ra một bức tranh toàn cảnh, tuy nhiên, để hoàn thiện sự chuẩn bị cho một dự án bạn sẽ cần nhiều hơn thế.
  • Kết quả mang tính chủ quan: Mô hình SWOT đôi khi có thể không bám sát thực tế do dữ liệu không được cập nhật mới hoặc có sự sai sót trong công tác thu thập dữ liệu. Bên cạnh đó, phương pháp SWOT được thực hiện dựa trên quan điểm chủ quan của các nhà phân tích.

Mặc dù mô hình SWOT có nhiều ưu điểm, nhưng cần lưu ý đến các nhược điểm đã liệt kê ở trên để có thể sử dụng công cụ này một cách hiệu quả và chính xác.

Hạn chế lớn nhất của SWOT
Hạn chế lớn nhất của SWOT đó là kết quả đưa ra không thực sự chuyên sâu

Áp dụng mô hình SWOT trong kinh doanh như thế nào?

Mô hình SWOT có tên gọi khác là ma trận SWOT bởi thông thường mô hình này sẽ được trình bày theo dạng ma trận 4 ô vuông tương ứng với S, W, O và T. Hoặc bạn cũng có thể trình bày mô hình này dưới dạng danh sách.

Vậy làm thế nào để áp dụng mô hình SWOT trong kinh doanh?

Chúng ta sẽ tìm hiểu cách áp dụng mô hình SWOT thông qua việc phân tích từng yếu tố S, W, O, T nhé!

Yếu tố S – Thế mạnh

Thế mạnh chính là “tiền vốn” của doanh nghiệp sử dụng để cạnh tranh và giành lợi thế trước đối thủ. Trong kinh doanh, những thế mạnh mà doanh nghiệp có thể sử dụng bao gồm:

  • Những thành quả tốt mà doanh nghiệp đã đạt được, chẳng hạn như: Công tác truyền thông nội bộ, môi trường làm việc, danh tiếng của doanh nghiệp trên thị trường, v.vv..
  • Những đặc điểm hoặc tố chất của doanh nghiệp có thể sử dụng để vượt mặt đối thủ.
  • Các nguồn lực nội bộ phục vụ trực tiếp cho cuộc cạnh tranh, ví dụ: Tay nghề hoặc chuyên môn của đội ngũ nhân sự, mindset của các nhân viên, v.vv..
  • Tài sản hữu hình trong doanh nghiệp, thể hiện cụ thể qua các thiết bị, máy móc, cơ sở vật chất.
  • Tài sản vô hình của doanh nghiệp, thể hiện cụ thể qua các công nghệ tiên tiến, công nghệ độc quyền, sáng chế, v.vv..
Hiểu rõ và khai thác triệt để thế mạnh
Doanh nghiệp cần hiểu rõ và khai thác triệt để thế mạnh của bản thân

Bạn có thể sử dụng phương pháp đặt câu hỏi để mở rộng thêm những điểm mạnh của doanh nghiệp, chẳng hạn như:

  • Doanh nghiệp bạn có sở hữu tài nguyên độc quyền nào không?
  • Doanh nghiệp của bạn làm tốt hơn những đối thủ khác ở khía cạnh nào?
  • Thương hiệu của bạn thu hút khách hàng nhất ở những đặc tính nào?
  • Khách hàng phản hồi tốt nhất về những khía cạnh nào liên quan đến sản phẩm hoặc chất lượng dịch vụ của doanh nghiệp?
  • Doanh nghiệp bạn có ý tưởng bán hàng nào độc đáo không?

Ngoài ra, bạn cũng có thể sử dụng những USP (Unique Selling Proposition) của doanh nghiệp như một cơ sở để tìm ta thế mạnh của doanh nghiệp. Khi thực hiện, hãy đứng trên lập trường của cả đối thủ và khách hàng để cân nhắc đến những lợi thế thiết thực nhất.

Yếu tố W – Điểm yếu

Tập trung phát triển điểm mạnh của doanh nghiệp sẽ giúp bạn giành được lợi thế trong các cuộc “đua”, tuy nhiên đừng vì thế mà bỏ quên việc khắc phục những điểm yếu nhé!

Điểm yếu của doanh nghiệp có thể xuất hiện ở những khía cạnh sau đây:

  • Những điều doanh nghiệp chưa làm tốt xét về chuyên môn.
  • Nguồn lực nào chưa được sử dụng một cách hợp lý? Nguồn lực nào chưa được khai thác một cách tối ưu?
  • Nội bộ doanh nghiệp có điểm nào cần cải cách không?
  • Cơ cấu nhân sự bộ lộ ra điểm yếu ở những vị trí nào?

Tương tự như trên, bạn cũng có thể đặt ra thêm những câu hỏi khác để phát hiện thêm điểm yếu cần cải thiện, ví dụ:

  • Doanh nghiệp thiếu hụt nguồn tài nguyên nào so với những đối thủ khác?
  • Khía cạnh nào mà đối thủ làm tốt hơn so với doanh nghiệp bạn?
  • Khách hàng phàn nàn nhiều nhất điều gì về sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp?
  • Doanh nghiệp đang gặp trở ngại nào trong khâu phân phối và bán hàng?

Doanh nghiệp cần đứng trên lập trường khách quan để tra xét và thừa nhận những khuyết điểm tự thân, để từ đó tìm kiếm giải pháp khắc phục và cải thiện.

Phân tích điểm yếu
Phân tích điểm yếu cần dựa trên góc nhìn tổng quát và đa chiều

Yếu tố O –  Cơ hội

Nhìn nhận và nắm bắt được cơ hội có thể giúp doanh nghiệp tạo ra bước đột phá. Tuy nhiên, cơ hội thường không dễ nắm bắt và bạn cần có những sự “chuẩn bị” nhất định. Trước hết, bạn cần hiểu rõ cơ hội của doanh nghiệp sẽ xuất hiện dưới “hình thức” nào.

  • Khai thác một thị trường mới đầy tiềm năng.
  • Tập trung nhiều hơn vào thị trường có ít đối thủ cạnh tranh.
  • Nắm bắt kịp thời những nhu cầu mới nổi.
  • Khai thác triệt để và hiệu quả những kênh truyền thông doanh nghiệp đang sử dụng.
  • Hiểu rõ luật và làm kinh doanh dựa trên luật.

Thay vì chờ đợi cơ hội, hãy chủ động tìm kiếm cơ hội thông qua việc trả lời một vài câu hỏi kiểu như:

  • Quy trình bán hàng, hỗ trợ khách hàng đã được tối ưu chưa? Có cần cải thiện không? Có thể cải thiện ở khâu nào để nâng cao hơn nữa hiệu quả?
  • Khai thác truyền thông như thế nào để thúc đẩy chuyển đổi?
  • Làm thế nào để tối ưu cơ cấu tổ chức và quy trình làm việc liên phòng ban?
  • Triển khai các chiến dịch quảng cáo như thế nào để mang lại nhiều hiệu quả hơn?
  • Làm thế nào để tận dụng tối đa ngân sách và các nguồn lực khác?
Tận dụng cơ hội
Tận dụng tốt cơ hội sẽ tăng cường khả năng bứt phá

>>> Tham khảo bài viết: PNL là gì? Tại sao PNL lại quan trọng trong kinh doanh?

Yếu tố T – Thách thức

Threats trong mô hình SWOT đại diện cho thách thức và rủi ro mà doanh nghiệp có thể sẽ phải đối mặt. Một số thách thức hoặc rủi ro mà doanh nghiệp cần quan tâm bao gồm:

  • Đối thủ trực tiếp có sức cạnh tranh lớn hoặc đối thủ mới nổi trong ngành, trong cùng phân khúc.
  • Những thay đổi trong môi trường pháp lý.
  • Không nắm bắt được nhu cầu mới nổi cho sản phẩm hoặc dịch vụ.
  • Những thông tin tiêu cực liên quan đến danh tiếng của doanh nghiệp hoặc sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp xuất hiện trên báo chí hay các phương tiện truyền thông.
  • Sự quay lưng của khách hàng đối với doanh nghiệp hoặc sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp.
Dự đoán thách thức và rủi ro
Dự đoán thách thức và rủi ro là một cách giảm thiểu tác động tiêu cực từ những yếu tố này

Ngoài ra, bạn cũng có thể kết hợp thêm phương pháp phân tích PEST (P – Chính trị, E – Kinh tế, S – Xã hội, T – Công nghệ) để có một góc nhìn tổng quát hơn về những thách thức và rủi ro mà doanh nghiệp có thể sẽ phải đối mặt.

Tóm lại, ma trận SWOT là một công cụ phân tích chiến lược đa dụng và hữu ích dành cho mọi doanh nghiệp. Thông qua phân tích SWOT, doanh nghiệp sẽ nhận biết được và khai thác tối đa các điểm mạnh, khắc phục các điểm yếu, nắm bắt và tận dụng tốt các cơ hội và đưa ra phương án đối phó với các thách thức. Trên cơ sở đó, các hoạt động kinh doanh được tiến hành một cách hiệu quả, tạo cơ sở cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.